Przeważają dość proste i pożywne dania, najczęściej gotowane. Najbardziej charakterystyczną cechą typowego portugalskiego posiłku jest jednak powszechne zastosowanie różnego rodzaju ryb i owoców morza. Narodowa potrawa kraju to bacalhau (czyt. bakaliau), czyli suszony i solony dorsz, preparowany na rozmaite sposoby. Uważa się, że istnieje 365 rodzajów tego dania[2]. Spożycie dorsza przez Portugalczyków jest tak ogromne, że już kilka wieków temu państwo zostało zmuszone do importu tej ryby z norweskich łowisk[3]. Popularnością cieszą się również słodkie, grillowane sardynki, które przyrządza się często na bocznych ulicach i skwerach miast, traktując gotowanie jako okazję do towarzyskich spotkań. Najważniejszym posiłkiem dnia jest kolacja (port. jantar); obiad (almoço) i śniadanie (pequeno almoço) mają charakter drugorzędny.

Poeta romantyczny Robert Southey pisał o Portugalczykach, że jedzą "(...) prawie same ryby, warzywa strączkowe i chleb! Baraniny nie lubią, nawet jak jest dobra. W Faro często podaje się, że to kozie mięso, żeby udało się ją sprzedać"[4]. Sposób konserwacji dorsza wymusiło około XVI wieku oddalenie jego siedlisk (od 1497 docierano nawet do okolic Nowej Fundlandii) od kraju. Trwałość zapewniało płatom ryby uprzednie ich namaczanie w morskiej wodzie i suszenie na słońcu. Jednym z bardziej znanych sposobów przyrządzania portugalskiego dorsza jest bacalhau á gomes de sá (region Porto), czyli rodzaj zapiekanki z ziemniakami, cebulą, oliwkami i jajkami na twardo. Wśród innych wartych odnotowania wymienić należy bolinhos de bacalhau (krokiety z dorsza), bacalhau com cerveja (z piwem), pataniscas (zapiekany w cieście z owocami morza) czy bolinhos de bacalhau (typ pulpetów). Potrawy z dorsza spożywane są tradycyjnie w Wigilię Bożego Narodzenia i w okresie Wielkiego Tygodnia.

Nie mniej popularne są różnego rodzaju gulasze rybne lub warzywne, w tym caldeirada, feijoada i cozido, którego azorska odmiana wyróżnia się osobliwym sposobem przygotowania w gorących źródłach wulkanicznych[5]. Caldeirada to narodowa kompozycja kilkunastu rzadko spotykanych w kuchni gatunków ryb i małży (w tym żabnicy, halibutów i niewielkich płaszczek) nazywana czasem portugalską zupą rybną. Przygotowywana jest tradycyjnie raz do roku na południu kraju; w całej Portugalii istnieje jednak wiele innych wariantów tej potrawy, takich jak caldeirada z ostrygami z okolic Aveiro.

Ważnym elementem portugalskiej sztuki kulinarnej są zupy, a wśród nich tzw. zielona zupa (caldo verde), której barwa jest wynikiem zastosowania dużej ilości drobno pokrojonej kapusty włoskiej, a także ziemniaków, cebuli, czosnku i plasterków chouriço, rodzaju pikantnej kiełbasy. Sopa de pedra (dosłownie zupa z kamienia) to z kolei stosunkowo sycąca potrawa z czerwonej fasoli, marchwi i kilku innych składników. Jedno z najciekawszych dań mięsnych stanowi natomiast wieprzowina gotowana z mięczakami, zwana porco à alentejana.

Spośród obfitujących w nabiał deserów wymienić należy arroz doze, typ ryżowego puddingu z cynamonem, serwowany zwyczajowo w święta Bożego Narodzenia. Najpopularniejsze portugalskie ciasto to pastel de nata - tarta z nadzieniem budyniowym, pochodząca z lizbońskiej dzielnicy Belém (dosł. Betlejem). Większość serów produkowana jest z owczego lub koziego mleka i charakteryzuje się ostrym, intensywnym smakiem. Sery tradycyjnie spożywane są osobno, przed lub po posiłku i stanowią formę deseru albo przystawki. Wyróżnić można queijo de Castelo Branco z górskiego regionu Beira Baixa oraz queijo da Serra da Estrela, wytwarzany na podpuszczce z karczochów.

Wiesz że...?

Picie kawy w Portugalii jest swoistym rytuałem. Dzień zaczyna się od wizyty w ciastkarni (pastelarias) oraz mocnej kawy z mlekiem (galao). Wszyscy prowadzą tu żywe dyskusje, poruszają wszelkie możliwe tematy. Dłuższe oczekiwanie na zamówioną filiżankę kawy nie jest niczym dziwnym – Portugalczycy mają swoje pojęcie czasu i nie należy się spieszyć. Do kawiarni powracają kilka razy w ciągu dnia.

Gdzie zjeść?

Jeżeli chcemy dobrze, ale zarazem tanio zjeść, udajmy się do Dolnego Miasta. W przeciwieństwie do innych miast, w Lizbonie najtańsze (co nie znaczy gorsze!) zestawy obiadowe są do dostania w centrum! Wystarczy poszwędać się  po uliczkach Baixy, równoległych do Rua Augusta (główna aleja przechodząca przez bramę na Praca do Comercio), a na pewno wybierzemy coś dla siebie. Restauratorzy najczęściej mają podobne ceny, dlatego najlepiej sugerować się wyglądem pożywienia. Jeżeli jednak nie mamy ochoty nic zjeść, najlepiej omijać „prawą część” Baixa (patrząc na centrum, gdy wchodzimy przez bramę – Rua Dos Correeiros), gdyż co chwila będziemy nagabywani przez kelnerów, którzy zapraszać nas będą do swoich restauracji.
Jeśli mamy trochę więcej siły w nogach warto rpzejść się na Portas de Santo Antao – tam podobnie jak na Rua Dos Correeiros znajdziemy sporo restauracji serwujących smaczne dania.

Uwaga! Zamawiając jedzenie w centrum, zawsze poproś o kartę drinków. Portugalczycy z Baixa jej nie podają, gdyż ceny napojów są nieporównywalnie wyższe niżeli w restauracjach w innych częściach miasta. Spowodowane jest to tym, że niską cenę posiłków muszą sobie „odbić” na napojach. Pamiętajmy o tym, szczególnie w momencie gdy dysponujemy ograniczonymi funduszami!

Większość karty dań zajmują ryby – pod różną postacią oraz mięsa (przede wszystkim z grilla). Cena podana w menu to koszt za cały zestaw (czyli np. frytki+surówka+ryba). Koszty takiego zestawu zaczynają się już od 6,5€.

Zwykłe lokale gastronomiczne otwierane są ok. godziny 12 i zamykane są dość szybko – między północą, a pierwszą w nocy. I, tutaj uwaga! Portugalczycy nie lubią ociągających się klientów, dlatego nie zdziwcie się, gdy będzie zbliżać się godzina zamknięcia lokalu, a nad wami będzie stał pośpieszający was kelner.

Jeśli szukamy jednak lokalnych wrażeń kulinarno-kulturalnych, powinniśmy się udać do lokalu, gdzie głównym elementem jest FADO. Jest to specyficzny gatunek muzyczny rozbrzmiewający od początku XIX wieku, tylko i wyłącznie na ulicach lizbońskiej Alfamy. Fado można przyrównać do bluesa, który w swoich naleciałościach posiada trochę latynoskiego, arabskiego oraz afrykańskiego muzykowania. W przeciwieństwie do zwykłych restauracji lokale z tymi atrakcjami otwierane są dopiero około 20, jednak muzykowanie rozpoczyna się przed 23.
Aby znaleźć lokal odpowiedni dla siebie, trzeba poświęcić na to sporo czasu - gdyż są one porozrzucane po całym wzgórzu na Alfamie. Specjalnie dla turystów pootwierano wiele nowych lokali, które zostały przeniesione z tej starej dzielnicy. Aby je odwiedzić trzeba się przemieścić do Bairro Alto (czyli Górnego Miasta). Jeżeli zdecydujemy się usiąść w jednej z restauracji fado, musimy jednak coś zamówić do jedzenia lub picia (oczywiście wino) – gdyż zostaniemy wyproszeni z lokalu. Koszt to ok. 15€. Polecamy!

SPIS POPULARNIEJSZYCH LOKALI z FADO:

A SEVERA - RESTAURANTE TÍPICO
R. das Gáveas, 51/61
1200-206 LISBOA
T: +351 213 428 314
F: +351 213 464 006
E: info@asevera.com
W: www.asevera.com

ADEGA MACHADO
R. do Norte, 91
1200-284 LISBOA
T: +351 213 224 640
F: +351 213 467 507

ADEGA MESQUITA
R. do Diário de Notícias, 107
1200-142 LISBOA
T: +351 213 219 280
F: +351 213 467 131
E: adegamesquita@hed-web.com
W: www.adegamesquita.com

BACALHAU DE MOLHO
Beco dos Armazéns do Linho, 1
1100-037 LISBOA
T: +351 218 865 088
F: +351 218 865 078
E: booking@mail.telepac.pt
W: www.casadelinhares.com

CAFÉ LUSO
Tv. da Queimada, 10
1200-365 LISBOA
T: +351 213 422 281
F: +351 213 478 320
E: cafeluso@cafeluso.pt
W: www.cafeluso.pt

CLUBE DO FADO
R. São João da Praça, 94
1100-521 LISBOA
T: +351 218 852 704
F: +351 218 882 694
E: comercial@clube-do-fado.com
W: www.clube-do-fado.com

SR. VINHO
R. do Meio à Lapa, 18
1200-723 LISBOA
T: +351 213 972 681
F: +351 213 952 072
E: restsrvinho@mail.telepac.pt
W: www.restsrvinho.com

TAVERNA D'EL REY
Lg. do Chafariz de Dentro, 15
1100-139 LISBOA
T: +351 218 876 754
F: +351 218 876 754
E: tavernadelrey@hotmail.com
W: www.tavernadelrey.com

TIMPANAS
R. Gilberto Rola, 22/24
1350-155 LISBOA
T: +351 213 906 655
F: +351 213 972 431

VELHO PÁTEO DE SANT'ANA
R. Dr. Almeida Amaral, 6
1150-138 LISBOA
T: +351 213 141 063
F: +351 213 153 153
E: pateo_santana@velhopateosantana.com
w: www.velhopateosantana.com